ΑΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

0Aναρτηθηκε απο την - 10 Ιουνίου 2015 - ΓΥΝΑΙΚΕΣ, ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΘΡΗΣΚΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΑΙΔΙΑ, ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ, ΥΓΕΙΑ, ΥΠΕΡΠΛΗΘΥΣΜΟΣ, ΦΤΩΧΕΙΑ

Το 1971 ο Χένρι Κίσινγκερ του Στέιτ Ντιπάρτμεντ χαρακτήρισε απαξιωτικά το Μπανγκλαντές ως «basket case», δηλαδή μια χώρα που θα εξαρτάται για πάντα από τη διεθνή βοήθεια. Εξαιτίας της φτώχειας της, έχει πράγματι εδώ και καιρό γίνει ο αποδέκτης τεράστιων ποσών ενίσχυσης. Οι περίπου 158.000.000 κάτοικοί της ζουν στριμωγμένοι στην πιο πυκνοκατοικημένη χώρα του κόσμου, αν δε λάβουμε υπ’ όψιν μας τις πόλεις-κράτη. Ζουν σε μια πεδιάδα με πολλά ποτάμια και το Δέλτα του Γάγγη και του Βραχμαπούτρα, που πλημμυρίζει από τους μουσώνες και σαρώνεται από τους κυκλώνες, χωρίς ορυκτά ή άλλους φυσικούς πόρους. Όταν ανεξαρτητοποιήθηκε από το Πακιστάν το 1971, πολλοί αμφέβαλλαν για το αν θα μπορούσε να επιβιώσει ως ανεξάρτητο κράτος.

Όντως, το Μπανγκλαντές παραμένει μια φτωχή χώρα και μέχρι πρόσφατα η οικονομική ανάπτυξη ήταν υποτονική. Η χώρα υπέστη λιμούς το 1943 και το 1974. Το Μπανγκλαντές πέρασε 15 χρόνια υπό στρατιωτικό καθεστώς με στρατιωτικά πραξικοπήματα το 1975, το 1982 και το 2007. Παρόλο που η δημοκρατία αποκαταστάθηκε το 1990, η πολιτική σκηνή παραμένει ακόμα ασταθής, γιατί κυριαρχείται από την πικρή φαγωμάρα μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων, του Awami League και του Εθνικιστικού Κόμματος. Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους δεν αντανακλά σημαντικές ιδεολογικές διαφορές, αλλά την προσωπική έχθρα μεταξύ των δύο πολιτικών ηγετών τους, της κόρης του Ιδρυτή της χώρας και της χήρας ενός δολοφονημένου πρώην Προέδρου της. Εκτός από δυσλειτουργική, η δικομματική πολιτική σκηνή είναι και διεφθαρμένη. Όπως φαίνεται στον παρακάτω χάρτη, το Μπανγκλαντές κατατάσσεται 145ο στην παγκόσμια κατάταξη 175 χωρών με βάση τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς, που τηρείται από την Transparency International, ένα think-tank στο Βερολίνο. Η χώρα ασφυκτιά κι από τη γραφειοκρατία, ενώ αντιμετωπίζει σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Παρά τη φτώχεια και την αργή οικονομική ανάπτυξη, όμως, τα τελευταία 20 χρόνια το Μπανγκλαντές έχει κάνει εξαιρετική πρόοδο σε κάθε δείκτη της ανθρώπινης ευημερίας.

Ο Δείκτης Ανθρώπινης Ανάπτυξης (ΔΑΑ) στις ετήσιες αναφορές του ΟΗΕ παρουσιάζει μια σταθερή ανάπτυξη, όπως φαίνεται στο παρακάτω γράφημα. Ο ΔΑΑ μετράει τα επιτεύγματα μιας χώρας στις τρεις βασικές συνιστώσες της ανθρώπινης ανάπτυξης: το προσδόκιμο ζωής, τη μόρφωση και μια ευπρεπή ποιότητα ζωής. Έστω κι αν τα ποσά του κρατικού προϋπολογισμού του Μπανγκλαντές για την εκπαίδευση (2,2% του ΑΕΠ) και την υγεία (3,5% του ΑΕΠ) είναι κάτω από το μέσο όρο των χωρών χαμηλού εισοδήματος, έχει γίνει πλέον πρότυπο ανάπτυξης για πολλές άλλες χώρες, όσον αφορά στη βελτίωση του βασικού επιπέδου διαβίωσης των κατοίκων του.

HDI UN BD

Όσον αφορά στον τομέα της εκπαίδευσης, το 2005 το 90% των κοριτσιών γράφτηκαν στο Δημοτικό Σχολείο, ποσοστό μεγαλύτερο από το αντίστοιχο ποσοστό εγγραφής των αγοριών και διπλάσιο από το ποσοστό εγγραφής των κοριτσιών το 2000. Πιο πολλά όμως για τα θαύματα που έγιναν σε αυτόν τον τομέα…στο post για την εκπαίδευση που θα ανεβάσω σύντομα.

Όσον αφορά στον τομέα της υγείας, μεταξύ του 1990 και του 2010 το προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε κατά 10 χρόνια, από τα 59 στα 69, όπως φαίνεται στο παρακάτω γράφημα. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η βελτίωση του προσδόκιμου ζωής ήταν το ίδιο μεγάλη τόσο για τους φτωχούς όσο και για τους πλούσιους.

life expectancy

Oι κάτοικοι του Μπανγκλαντές έχουν πλέον προσδόκιμο ζωής τέσσερα χρόνια περισσότερο από τους Ινδούς, παρά το γεγονός ότι οι Ινδοί είναι, κατά μέσο όρο, δύο φορές πιο πλούσιοι, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.

wealth and health

Η χώρα έχει επιτύχει από τις μεγαλύτερες μειώσεις πρόωρων θανάτων βρεφών, παιδιών και γυναικών κατά τον τοκετό που έχουμε δει ως τώρα παγκόσμια! Από το 1990 ως το 2010 η βρεφική θνησιμότητα μειώθηκε κατά το ήμισυ, η παιδική θνησιμότητα μειώθηκε κατά δύο τρίτα και η μητρική θνησιμότητα μειώθηκε κατά τρία τέταρτα. Το 1990 το προσδόκιμο ζωής των γυναικών ήταν κατά ένα χρόνο μικρότερο από τους άνδρες. Το 2010 το προσδόκιμο ζωής τους ήταν δύο χρόνια μεγαλύτερο από τους άνδρες.

health mother child

ΛΟΓΟΙ ΠΡΟΟΔΟΥ

Καταρχάς, το γεγονός ότι δεν υπάρχουν απομονωμένες περιοχές ούτε λόγω απόστασης ούτε λόγω παράδοσης ή εθνικότητας καθιστά ευκολότερη την πρόσβαση όλων στα προγράμματα καταπολέμησης της φτώχειας.

Παραδόξως, ο πολιτισμός της χώρας είναι σαφώς ξεχωριστός από τη θρησκεία του: αν και οι περισσότεροι είναι μουσουλμάνοι, ο πολιτισμός και η γλώσσα τους είναι κοινά με τη μη μουσουλμανική Ινδική περιοχή της Δυτικής Βεγγάλης. Η θρησκευτική εναντίωση στις όποιες κοινωνικές αλλαγές υπήρξε ήπια.

Δεύτερον, η περίπτωση του Μπανγκλαντές αποδεικνύει τον σημαντικό ρόλο των γυναικών ως παράγοντα ανάπτυξης. Το Μπανγκλαντές έχει κάνει περισσότερα από ό, τι οι περισσότερες χώρες για τη βελτίωση της κατάστασης των γυναικών. Αυτό ήταν εν μέρει σκόπιμη πολιτική.

Εκεί γεννήθηκε η πρακτική της μικροπίστωσης από τον βραβευμένο με Νόμπελ Ειρήνης Μπανγκλαντεσιανό Μοχάμεντ Γιουνούς (Muhammad Yunus), τον αποκαλούμενο και τραπεζίτη των φτωχών. Ίδρυσε την τράπεζα Grameen, για να προσφέρει όχι απλά μια νέα πηγή εισοδήματος στους φτωχότερους, αλλά για να τους δώσει τη χαμένη τους αξιοπρέπεια. Το πραγματικά επαναστατικό στοιχείο αυτού του οικονομικού και κοινωνικού πειράματος ήταν η έμφαση στη δανειοδότηση γυναικών. Ο Γιουνούς παρατηρώντας ότι οι γυναίκες απείχαν από τις οικονομικές υποθέσεις, εστίασε τις προσπάθειές του σε αυτές. Πίστευε ότι η αντιμετώπιση της φτώχειας ήταν περισσότερο υπόθεση των γυναικών παρά των αντρών, καθώς οι ίδιες και τα παιδιά πλήττονταν περισσότερο από την ανέχεια και την πείνα. Πράγματι, η πρωτόγνωρη επιτυχία του εγχειρήματος της Grameen, με ποσοστό αποπληρωμής των μικροπιστώσεων της τάξης του 99%, βασίστηκε στη χρηματοδότηση των γυναικών, οι οποίες αποτελώντας το 94% των δανειοληπτών, συνέβαλαν σημαντικά στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων και την αντιμετώπιση της φτώχειας.

Απ’ την άλλη, η ενδυνάμωση των γυναικών ήταν συνέπεια της ανάπτυξης του οικογενειακού προγραμματισμού και της βιομηχανίας των έτοιμων ενδυμάτων.

Όταν η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της, ήταν η περίοδος της πολιτικής του ενός παιδιού στην Κίνα και των αναγκαστικών στειρώσεων στην Ινδία. Ευτυχώς, το Μπανγκλαντές δεν είχε τη δυνατότητα να επιβάλλει τέτοιους άγριους περιορισμούς, οπότε οι ιδρυτές του ξεκίνησαν, λόγω του υπερπληθυσμού, ένα πρόγραμμα εθελοντικού οικογενειακού προγραμματισμού, που ήταν εκπληκτικά επιτυχές. Όχι μόνο μείωσε κατά το ήμισυ το ποσοστό της γονιμότητας μέσα σε μια γενιά, όπως φαίνεται στο παρακάτω γράφημα, αλλά αύξησε και την επιρροή των γυναικών μέσα στα ίδια τους τα νοικοκυριά, αφού για πρώτη φορά οι γυναίκες ήταν αυτές που έλεγχαν το μέγεθος των οικογενειών τους.

fertility

Οι γυναίκες κέρδισαν εκτός από μεγαλύτερη επιρροή στο σπίτι και μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία, όταν αναπτύχθηκε πριν από δύο δεκαετίες η βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας. Τα τέσσερα πέμπτα των εργαζομένων σε αυτή τη βιομηχανία ήταν και παραμένουν γυναίκες. Η εμπειρία από όλον τον κόσμο δείχνει ότι οι γυναίκες ξοδεύουν τα χρήματά τους με διαφορετικό τρόπο από τους άνδρες. Οι γυναίκες είναι πολύ πιο πιθανό να δαπανήσουν το εισόδημά τους για τα παιδιά τους και την εκπαίδευσή τους, για την τροφή και την υγεία της οικογένειάς τους. Η παιδική πρόνοια υποστηρίχτηκε, λοιπόν, από αυτή την ήσυχη επανάσταση που αφορούσε στον ρόλο των γυναικών σε συνδυασμό με την προσήλωσή τους στην επιβίωση, στην πρόοδο των παιδιών και στη βελτίωση των συνθηκών ζωής της οικογένειας.

Τρίτον, το Μπανγκλαντές κατάφερε να συγκρατήσει την πτώση των αγροτικών εισοδημάτων των νοικοκυριών, που συνήθως αυξάνει την ακραία φτώχεια στις αναπτυσσόμενες χώρες, χάρη στην “Πράσινη Επανάσταση”. Με τη νέα ποικιλία ρυζιού η “Πράσινη Επανάσταση” επέτρεψε δύο συγκομιδές σοδειάς τον χρόνο, την κλασική μετά τους μουσώνες και τη νέα κατά τη διάρκεια του χειμώνα!

Επίσης, σημαντικό ρόλο έπαιξαν τα εμβάσματα των μεταναστών από το εξωτερικό. Περίπου 6 εκατομμύρια Μπανγκλαντεσιανοί εργάζονται κυρίως στη Μέση Ανατολή και στην Αγγλία. Η πλειοψηφία τους στέλνει εμβάσματα στα μέλη της οικογένειάς τους στο χωριό καταγωγής τους. Τα εμβάσματα αποτελούν περίπου το 14% του ετήσιου εισοδήματος, ξεπερνώντας το ύψος των κυβερνητικών προγραμμάτων κοινωνικής πρόνοιας.

Τέταρτον, η χώρα έχει διατηρήσει μια ευρεία συναίνεση υπέρ των βασικών κοινωνικών δαπανών, παρά τα στρατιωτικά πραξικοπήματα και την τοξική πολιτική σκηνή.

Τέλος, η χώρα έχει ωφεληθεί από τις τοπικές και διεθνείς μη-κυβερνητικές οργανώσεις (Μ.Κ.Ο.) με διάφορα αναπτυξιακά προγράμματα. Η κυβέρνηση ήταν ασυνήθιστα φιλική προς τις Μ.Κ.Ο., ίσως επειδή συνειδητοποίησε από την ίδρυση κιόλας του κράτους του Μπανγκλαντές ότι χρειάζεται όλη τη βοήθεια που προσφέρεται.

Η περίπτωση του Μπανγκλαντές αποτελεί απόδειξη του ότι οι χώρες μπορούν να μεταμορφώσουν τις ζωές των φτωχότερων, χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν την οικονομική ανάπτυξή τους.

ΠΗΓΕΣ

3 Νοεμβρίου 2012. Bangladesh and development. The path through the fields. The Economist. Ανακτήθηκε τον Ιούνιο του 2015 από: http://www.economist.com/news/briefing/21565617-bangladesh-has-dysfunctional-politics-and-stunted-private-sector-yet-it-has-been-surprisingly

http://www.economist.com/blogs/feastandfamine/2012/11/bangladesh-remarkable-improvement

Δεν υπαρχουν σχολια